1. Hàng thừa kế theo pháp luật được quy định như thế nào?

Căn cứ theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, những người thừa kế theo pháp luật được xếp vào 03 hàng thừa kế theo thứ tự ưu tiên như sau:

• Hàng thừa kế thứ nhất gồm: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết.
• Hàng thừa kế thứ hai gồm: Ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại.
• Hàng thừa kế thứ ba gồm: Cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

Nguyên tắc chia di sản theo hàng thừa kế:

1. Những người ở cùng một hàng thừa kế được hưởng phần di sản bằng nhau.
2. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước (do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản).

Ví dụ: Nếu người chồng mất, không có di chúc. Gia đình còn vợ, 2 người con và mẹ đẻ của chồng. Đây đều là những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Di sản của người chồng sẽ được chia làm 4 phần bằng nhau cho 4 người này. Anh/chị/em ruột của người chồng (thuộc hàng thứ hai) sẽ không được chia tài sản.

2. Quyền thừa kế của con nuôi

Nhiều người e ngại rằng con nuôi sẽ chịu thiệt thòi khi chia tài sản. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam bảo vệ tuyệt đối quyền bình đẳng của con nuôi.

Căn cứ Điều 653 Bộ luật Dân sự 2015: Con nuôi và cha nuôi, mẹ nuôi được thừa kế di sản của nhau và còn được hưởng di sản theo quy định của các hàng thừa kế.

• Điều này có nghĩa là, con nuôi hợp pháp (đã hoàn tất thủ tục đăng ký nhận con nuôi tại cơ quan Nhà nước có thẩm quyền) được xếp vào hàng thừa kế thứ nhất, có quyền hưởng di sản hoàn toàn ngang bằng với con đẻ.
• Lưu ý đặc biệt: Một người làm con nuôi của người khác thì vẫn có quyền thừa kế di sản của cha mẹ đẻ (huyết thống) của mình, trừ khi pháp luật có quy định khác.

3. Quyền thừa kế của "con ngoài giá thú"

"Con ngoài giá thú" là thuật ngữ dân gian dùng để chỉ những người con sinh ra khi cha mẹ không có thời kỳ hôn nhân hợp pháp. Dưới góc độ pháp lý, Bộ luật Dân sự không có sự phân biệt đối xử giữa con trong giá thú và con ngoài giá thú. Luật chỉ ghi nhận chung một tư cách là "con đẻ".

• Quyền lợi thừa kế: Con ngoài giá thú vẫn thuộc hàng thừa kế thứ nhất của cha, mẹ đẻ và được hưởng phần di sản bằng với các người con hợp pháp khác.
• Điều kiện cốt lõi: Để được nhận di sản, con ngoài giá thú bắt buộc phải chứng minh được quan hệ huyết thống với người để lại di sản.

Cách chứng minh quan hệ cha - con, mẹ - con:

1. Về mặt giấy tờ: Giấy khai sinh của người con có ghi nhận rõ tên cha/mẹ đẻ.
2. Về mặt khoa học: Nếu trên giấy tờ không thể hiện, cần làm thủ tục Nhận cha mẹ con thông qua kết quả xét nghiệm ADN. Trong trường hợp có tranh chấp hoặc người cha/mẹ đã mất, người con cần nộp đơn ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu Tòa án ra Quyết định công nhận quan hệ cha/mẹ - con. Khi có bản án/quyết định có hiệu lực của Tòa án, người con ngoài giá thú hoàn toàn có tư cách pháp lý để yêu cầu chia di sản.

Việc phân chia di sản thừa kế luôn tiềm ẩn nguy cơ sứt mẻ tình cảm gia đình. Đối với các trường hợp đặc thù như con nuôi, con ngoài giá thú, việc chuẩn bị hồ sơ pháp lý chứng minh nhân thân cần được thực hiện càng sớm càng tốt, tránh trường hợp để quá lâu gây khó khăn trong việc thu thập chứng cứ (như thất lạc hồ sơ, người liên quan đã mất...).

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!