1. Tiêu chí để Tòa án quyết định quyền nuôi con

Nguyên tắc tối thượng và xuyên suốt của Tòa án khi giải quyết tranh chấp quyền nuôi con là: Bảo đảm quyền lợi về mọi mặt của người con. Tòa án sẽ ưu tiên sự thỏa thuận của vợ chồng. Nếu không thể thỏa thuận, Tòa án sẽ xem xét quyết định dựa trên độ tuổi của con và các điều kiện thực tế của cha mẹ.

a. Căn cứ vào độ tuổi của con

Pháp luật phân chia rất rõ quyền lợi ưu tiên dựa trên các mốc tuổi của trẻ:

- Con dưới 36 tháng tuổi: Theo Khoản 3 Điều 81 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, con dưới 36 tháng tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi dưỡng. Đây là nguyên tắc ưu tiên do trẻ ở độ tuổi này cần sự chăm sóc đặc biệt từ người mẹ. Trừ trường hợp người mẹ không đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con (ví dụ: mắc bệnh hiểm nghèo, tâm thần, mất năng lực hành vi dân sự...) hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con.

- Con từ đủ 07 tuổi trở lên: Tòa án bắt buộc phải xem xét nguyện vọng của con. Trẻ em ở độ tuổi này đã có nhận thức nhất định, do đó ý kiến của trẻ (muốn ở với ai) là một nguồn tham khảo rất quan trọng, dù không phải là yếu tố quyết định duy nhất.

- Con từ đủ 36 tháng tuổi đến dưới 07 tuổi: Tòa án sẽ đánh giá toàn diện điều kiện của cả cha và mẹ để xem ai là người mang lại môi trường sống tốt nhất cho trẻ.

b. Căn cứ vào điều kiện của cha và mẹ (Quyền lợi mọi mặt của con)

Để chứng minh mình là người xứng đáng giành quyền nuôi con, bạn phải chứng minh được bản thân có điều kiện tốt hơn đối phương trên hai phương diện:

- Điều kiện vật chất: Bao gồm thu nhập, tài sản, chỗ ở ổn định. Tòa án sẽ xem xét ai có công việc ổn định hơn, mức lương tốt hơn, thời gian làm việc có cho phép chăm sóc con không và điều kiện sinh hoạt (nhà cửa) có đảm bảo cho sự phát triển thể chất của trẻ hay không.

- Điều kiện tinh thần: Đây là yếu tố thường bị bỏ quên nhưng lại rất quan trọng. Tòa án sẽ đánh giá thời gian rảnh rỗi để chăm sóc con, tình cảm dành cho con, nhân cách đạo đức của cha/mẹ, và môi trường giáo dục xung quanh. Ví dụ: Một người dù thu nhập cao nhưng thường xuyên đi công tác, có tiền sử bạo lực hoặc cờ bạc sẽ gặp bất lợi lớn khi tranh giành quyền nuôi con.

2. Mức cấp dưỡng nuôi con tối thiểu là bao nhiêu?

Nhiều người lầm tưởng rằng pháp luật quy định một con số cụ thể (ví dụ: 2 triệu hay 3 triệu đồng/tháng) làm mức cấp dưỡng tối thiểu. Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, điều này là không chính xác.

Luật Hôn nhân và Gia đình hiện hành KHÔNG quy định mức cấp dưỡng nuôi con tối thiểu hay tối đa bằng một con số cụ thể.

Theo quy định tại Điều 116 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014, mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng (hoặc người giám hộ) thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định dựa trên hai yếu tố cốt lõi:

1. Thu nhập và khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng: Tòa án sẽ yêu cầu chứng minh thu nhập thực tế (qua hợp đồng lao động, sao kê lương, biên lai thuế...). Người có thu nhập cao sẽ phải cấp dưỡng nhiều hơn người có thu nhập thấp.
2. Nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng: Tòa án xem xét các chi phí hợp lý hàng tháng của đứa trẻ bao gồm: tiền ăn ở, mặc, học phí, chi phí y tế thông thường... Nhu cầu này sẽ thay đổi tùy thuộc vào độ tuổi của trẻ và mức sống chung tại địa phương nơi trẻ cư trú.

Thực tiễn xét xử tại Tòa án: Dù luật không ấn định, nhưng trong thực tiễn xét xử, nếu các bên không thỏa thuận được, Tòa án thường ấn định mức cấp dưỡng dao động từ 15% - 30% mức thu nhập hàng tháng của người phải cấp dưỡng. Đối với những trường hợp người cấp dưỡng không có công việc ổn định hoặc khó xác định thu nhập, Tòa án thường lấy mức lương cơ sở hoặc mức lương tối thiểu vùng tại thời điểm xét xử làm thước đo tham chiếu để quyết định mức cấp dưỡng (thường là từ ½ đến 1 tháng lương tối thiểu vùng cho mỗi người con).

Tranh chấp quyền nuôi con là một "cuộc chiến" pháp lý đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt chứng cứ. Nếu bạn đang có ý định giành quyền trực tiếp nuôi dưỡng con, hãy chủ động thu thập các tài liệu chứng minh thu nhập (sao kê lương, giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà đất) và các bằng chứng cho thấy đối phương bỏ bê, không quan tâm hoặc có lối sống không lành mạnh ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.

Trên đây là toàn bộ tư vấn của chúng tôi, hy vọng rằng, những ý kiến tư vấn này, sẽ giúp làm sáng tỏ các vấn đề mà Quý vị đang quan tâm. Để có thể làm rõ hơn và chi tiết từng vấn đề nêu trên cũng như các vấn đề pháp lý mà Quý vị đang cần tham khảo thêm ý kiến chuyên môn. Xin vui lòng liên hệ ngay cho chúng tôi theo địa chỉ email: luatsaosang@gmail.com hoặc qua tổng đài tư vấn: 0936.65.3636 để nhận được sự tư vấn, giải đáp và hỗ trợ từ Luật Sao Sáng. Trân trọng cảm ơn!